Dlaczego Sahara jest największą pustynią na świecie?

4 minCiekawostki

Dlaczego Sahara jest największą pustynią na świecie?

Czym jest Sahara i gdzie się znajduje?

Sahara to ogromna pustynia położona w Afryce Północnej, która stanowi jedną z najbardziej charakterystycznych cech geograficznych naszej planety. Jest to pustynia typu gorącego, co oznacza, że cechuje ją ekstremalnie wysoka temperatura w ciągu dnia i znacznie niższa w nocy. Sahara rozciąga się od Morza Czerwonego na wschodzie po Ocean Atlantycki na zachodzie, a od Gór Atlas na północy po Sudan na południu. Obejmuje terytorium 11 krajów: Algierii, Czadu, Egiptu, Libii, Mali, Mauretanii, Nigru, Sudanu, Tunezji oraz zachodniej części Sahary Zachodniej.

Sahara to nie tylko piasek, choć duże połacie tej pustyni pokrywają olbrzymie wydmy. Jest także domem dla różnych formacji skalnych, słonych jezior oraz rzadkich oaz, które stanowią źródło życia dla wielu gatunków roślin i zwierząt. Pustynia Sahara jest tak ogromna, że mogłaby pomieścić całą Europę.

Kiedy myślimy o Saharze, często wyobrażamy sobie samotnego wielbłąda przechodzącego przez bezkresne piaski. W rzeczywistości jest to miejsce o bogatej historii i kulturze, które przez tysiące lat było ważnym szlakiem handlowym łączącym Afrykę Północną z resztą kontynentu.

Jakie są wymiary Sahary w porównaniu z innymi pustyniami?

Pustynia Sahara jest niewątpliwie największą gorącą pustynią na świecie, rozciągającą się na powierzchni około 9 milionów km². Dla porównania, druga co do wielkości pustynia, Pustynia Arabska, jest prawie trzykrotnie mniejsza. Jeśli spojrzymy na skalę globalną, tylko zimne pustynie Antarktydy i Arktyki są większe od Sahary.

Aby lepiej zilustrować olbrzymie rozmiary Sahary, można przytoczyć następujące fakty: Sahara jest większa niż kontynent Australii, a jej powierzchnia stanowi niemal 1/3 Afryki. Wielkość tej pustyni jest naprawdę oszałamiająca, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę jej różnorodność krajobrazową, która obejmuje nie tylko wydmy, ale także góry, płaskowyże i doliny.

Jeśli chodzi o wydmy, Erg Chebbi w Maroku to jedne z najbardziej imponujących. Wznoszą się one na wysokość nawet 150 metrów, co czyni je jednymi z najwyższych na świecie. Inną niezwykłą formacją są kamienne pustynie, znane jako regs, które są pokryte kamieniami i żwirami, tworząc jednolitą powierzchnię.

Jakie czynniki klimatyczne przyczyniają się do rozmiarów Sahary?

Klimat Sahary jest definiowany przez ekstremalnie wysokie temperatury i niskie opady deszczu. W ciągu dnia temperatura może przekroczyć 50°C, podczas gdy w nocy spada znacznie poniżej zera. Ale co przyczynia się do takiego klimatu?

Jednym z głównych czynników jest położenie geograficzne Sahary. Pustynia ta znajduje się w strefie podzwrotnikowej, gdzie dominują wiatry wschodnie. Te wiatry przynoszą suchą masę powietrza, która nie sprzyja opadom.

Kolejnym ważnym elementem jest ciepły prąd oceaniczny, który przepływa wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki, znany jako Prąd Kanaryjski. Powoduje on, że wiatry znad oceanu są suche, co dodatkowo zmniejsza szanse na opady deszczu w regionie.

Topografia również odgrywa kluczową rolę. Góry Atlas na północy Sahary działają jak bariera dla wilgotnych wiatrów znad Morza Śródziemnego, co zapobiega przenikaniu opadów do wnętrza kontynentu. W efekcie Sahara pozostaje sucha, gorąca i pozbawiona chmur przez większość roku.

Czy Sahara zawsze była tak wielka? Historia jej powstawania

Przeciwnie do powszechnych przekonań, Sahara nie zawsze była pustynią. Około 10 000 lat temu, w okresie znanym jako Zielona Sahara, region ten był znacznie bardziej wilgotny niż dzisiaj. Istnieją dowody archeologiczne wskazujące, że w tym czasie region był zamieszkany przez liczne społeczności, które uprawiały ziemię i hodowały zwierzęta.

Zmienność klimatu była głównym czynnikiem przekształcającym ten region w pustynię. Około 5 000 lat temu nastąpił gwałtowny spadek opadów deszczu, co doprowadziło do postępującej dezertyfikacji. Wielkie jeziora wyschły, a roślinność zanikła, przekształcając Saharę w jałowy krajobraz, jaki znamy dzisiaj.

Jednak nie jest to koniec historii. Sahara, podobnie jak inne pustynie na świecie, jest w ciągłej ewolucji. Badania wskazują, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat Sahara poszerzyła się o kilkaset tysięcy kilometrów kwadratowych, co jest w dużej mierze skutkiem działalności człowieka i zmian klimatycznych.

Jakie są najważniejsze cechy geograficzne i geomorfologiczne Sahary?

Mówiąc o Saharze, często myślimy o bezkresnych piaskowych wydmach. I chociaż są one ważnym elementem krajobrazu, pustynia ta oferuje znacznie więcej różnorodności. Jednym z najbardziej charakterystycznych cech są góry. Tak, w Saharze są góry! Góry Ahaggar i Tibesti to dwie główne pasma górskie w Saharze, które wznoszą się na ponad 3 000 metrów nad poziomem morza.

Kolejnym ważnym elementem są solne jeziora i solniska, zwane chottami czy sebkhami. Powstały one w miejscach, gdzie kiedyś były jeziora, ale woda wyparowała, pozostawiając za sobą grubą warstwę soli.

Pustynia ta kryje również wiele tajemnic geologicznych. Wiele miejsc w Saharze jest bogatych w prehistoryczne rysunki naskalne, które świadczą o tym, że region ten był niegdyś znacznie bardziej przyjazny dla życia niż dzisiaj.

Życie w Saharze to nie lada wyzwanie. Jednak rośliny i zwierzęta, które zamieszkują ten region, wyewoluowały szereg adaptacji, które pozwalają im przetrwać w tak surowych warunkach. Wielbłądy, często nazywane „statkami pustyni”, mają zdolność magazynowania wody w ich garbach oraz filtrują piasek przez specjalne struktury w nosie podczas oddychania.

Rośliny, takie jak palma daktylowa czy saksaul, rozwijają głębokie korzenie, które sięgają głęboko pod powierzchnię ziemi w poszukiwaniu wody. Wiele roślin posiada także grubą skórkę, która minimalizuje utratę wody przez parowanie. Zwierzęta, takie jak fenek czy góralki saharyjskie, przystosowały się do życia w skrajnych temperaturach poprzez prowadzenie nocnego trybu życia.

Jakie czynniki ludzkie wpływają na rozmiar i kształt Sahary?

Działalność ludzka odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu Sahary. Intensywna eksploatacja wód gruntowych, nadmierne wypasanie bydła i nieodpowiednia gospodarka rolna przyczyniają się do postępującej dezertyfikacji. To zjawisko polega na przekształcaniu się obszarów, które wcześniej były żyzne, w jałowe pustynie.

Dodatkowo, globalne zmiany klimatyczne, do których przyczynia się emisja gazów cieplarnianych, mogą powodować dalsze rozprzestrzenianie się Sahary. Przesunięcie stref klimatycznych prowadzi do zmniejszenia opadów w regionach sąsiadujących z pustynią.

Czy Sahara będzie nadal rosła w przyszłości? Prognozy i przewidywania

W kontekście obecnych trendów klimatycznych i działalności człowieka, naukowcy przewidują, że Sahara będzie się rozszerzać. Oznacza to, że obszary, które obecnie są żyzne, mogą stać się częścią pustyni w przyszłości.

Jednakże warto zaznaczyć, że Sahara, jak wszystkie ekosystemy na świecie, jest w stanie dynamicznym równowagi. Działania takie jak zalesianie, odpowiednie zarządzanie wodą i zrównoważone praktyki rolnicze mogą pomóc w odwróceniu trendu dezertyfikacji i ochronie tego niesamowitego ekosystemu dla przyszłych pokoleń.


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *